Scratch 3.0: Kod Bloklarını Tanıyalım

Kod Blokları Nedir?

Scratch'te kodlar, tıpkı LEGO parçaları gibi birbirine eklenen bloklardan oluşur. Her rengin farklı bir görevi vardır. Bu sayede karmaşık programları renkleri takip ederek kolayca yazabiliriz.

Blok Kategorileri ve Görevleri

Hareket	Mavi Renk: Kuklanın ekranda yürümesini, dönmesini veya belirli bir konuma gitmesini sağlar. (Örn: 10 adım git)
Görünüm	Mor Renk: Kuklanın konuşmasını, kılık değiştirmesini, görünmesini, gizlenmesini veya boyutunun değişmesini sağlar. (Örn: Merhaba! de)
Ses	Pembe Renk: Projeye müzik veya ses efekti eklemeyi sağlar. (Örn: Bitiş sesini başlat)
Olaylar	Sarı Renk: Kodların ne zaman çalışacağını belirler. Tetikleyici bloklardır. (Örn: yeşil bayrak tıklandığında)
Kontrol	Turuncu Renk: Kodların beklemesini, tekrarlanmasını veya şarta bağlı çalışmasını sağlar.
Algılama	Açık Mavi: Kuklanın çevresini fark etmesini sağlar.
Operatörler	Yeşil Renk: Matematiksel işlemler, karşılaştırmalar ve rastgele sayı seçimi yapar.
Değişkenler	Koyu Turuncu: Puan, can veya süre gibi bilgileri saklamak için kullanılır.
Bloklarım	Kırmızımtırak: Kendinize özel yeni kod blokları oluşturmanıza imkan tanır.

Hareket Blokları

Aşağıdaki tabloda hareket bloklarının ne işe yaradığını, kısa bir örnek cümleyi ve canlandırmasını görebilirsin.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
10 adım git	Görev: Kukla baktığı yöne doğru ilerler. Örnek: Kedi topa ulaşmak için ileri yürür.
15 derece dön	Görev: Kukla sağa döner. Örnek: Araba virajda sağ tarafa döner.
15 derece dön	Görev: Kukla sola döner. Örnek: Kedi kapıya bakmak için sola döner.
rastgele konuma git	Görev: Kukla sahnede farklı bir yere aniden gider. Örnek: Sürpriz karakter ekranda başka bir yerde belirir.
x: 0 y: 0 konumuna git	Görev: Kukla verilen koordinata gider. Örnek: Oyun başlarken kedi tam ortaya gelir.
1 saniyede rastgele konuma git	Görev: Kukla bir noktaya kayarak gider. Örnek: Balon sahnede yavaşça başka yere süzülür.
1 sn.de x: 0 y: 0'a git	Görev: Kukla belirlenen koordinata kayarak gider. Örnek: Uzay gemisi üs noktasına süzülerek gelir.
90 yönüne yönel	Görev: Kuklanın baktığı yön ayarlanır. Örnek: Oyuncu sağ tarafa bakacak şekilde hazır olur.	90° = sağ
fare-imleci yönüne doğru yönel	Görev: Kukla fare imlecine doğru döner. Örnek: Karakter fare neredeyse oraya bakar.
x konumunu 10 değiştir	Görev: Kukla sağa ya da sola hareket eder. Örnek: Araba yolda sağa doğru ilerler.
x konumunu 0 yap	Görev: Kuklanın x değeri istenen sayıya ayarlanır. Örnek: Karakter tam orta çizgiye getirilir.	x = 0
y konumunu 10 değiştir	Görev: Kukla yukarı ya da aşağı hareket eder. Örnek: Balık suyun üstüne doğru çıkar.
y konumunu 0 yap	Görev: Kuklanın y değeri istenen sayıya ayarlanır. Örnek: Karakter orta hizaya geri gelir.	y = 0
kenara geldiyse sektir	Görev: Kukla kenara çarpınca geri seker. Örnek: Pinpon topu duvara vurup geri döner.
dönüş stilini sol-sağ yap	Görev: Kukla dönerken takla atmaz, sadece sağa-sola bakar. Örnek: Karakter yürürken baş aşağı olmaz.	sol-sağ dönüş
x konumu	Görev: Kuklanın sağ-sol değerini gösterir. Örnek: Öğrenci karakterin x değerine bakarak nerede olduğunu anlar.	x: 10
y konumu	Görev: Kuklanın yukarı-aşağı değerini gösterir. Örnek: Balonun ne kadar yükseldiği sayı ile görülür.	y: 25
yön	Görev: Kuklanın baktığı açıyı gösterir. Örnek: Arabanın hangi yöne döndüğü anlaşılır.	90°

Görünüm Blokları

Aşağıdaki tabloda görünüm bloklarının ne işe yaradığını, kısa bir örnek cümleyi ve canlı canlandırmasını görebilirsin.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
2 saniye boyunca Merhaba! de	Görev: Kukla belli bir süre konuşma balonu gösterir. Örnek: Oyun başlarken karakter “Merhaba!” der.	Merhaba!
Merhaba! de	Görev: Kukla konuşma balonunu gösterir. Örnek: Kedi arkadaşına “Merhaba!” diye seslenir.	Merhaba!
2 saniye boyunca Hmm... diye düşün	Görev: Kukla belli süre düşünme balonu gösterir. Örnek: Karakter cevabı ararken “Hmm...” diye düşünür.	Hmm...
Hmm... diye düşün	Görev: Kukla düşünce balonu gösterir. Örnek: Kedi hangi yöne gideceğini düşünür.	Hmm...
kostüm 2 kılığına geç	Görev: Kukla seçilen kostüme geçer. Örnek: Karakter koşma kostümüne geçer.	kostüm 2
sonraki kostüm	Görev: Kukla bir sonraki kostüme geçer. Örnek: Kedi yürürken ayakları hareket ediyormuş gibi görünür.	kostüm değişiyor
dekor 1 dekoruna geç	Görev: Sahnenin arka planı değişir. Örnek: Oyun sınıf dekorundan uzay dekoruna geçer.	dekor 1
sonraki dekor	Görev: Sahne bir sonraki dekora geçer. Örnek: Hikâyede gündüzden geceye geçilir.	dekor değişiyor
boyutu 10 birim değiştir	Görev: Kukla büyür ya da küçülür. Örnek: Balon yaklaştıkça daha büyük görünür.
boyutu % 100 yap	Görev: Kuklanın boyutu belli bir değere ayarlanır. Örnek: Oyun başında karakter normal boyutuna döner.	%100
renk etkisini 25 değiştir	Görev: Kuklanın renk gibi görsel etkileri değişir. Örnek: Büyülü karakterin rengi parlar.
renk etkisini 0 yap	Görev: Görsel etki belirli değere ayarlanır. Örnek: Karakterin rengi başlangıç görünümüne döner.	etki = 0
görsel etkileri temizle	Görev: Uygulanan tüm görsel etkiler sıfırlanır. Örnek: Oyunun sonunda karakter normal haline döner.	temizlendi
göster	Görev: Gizli olan kukla görünür olur. Örnek: Gizlenen karakter tekrar sahneye çıkar.	görünüyor
gizle	Görev: Kukla görünmez olur. Örnek: Hayalet bir anda kaybolur.	kayboluyor
ön katmanına git	Görev: Kukla diğer nesnelerin önüne gelir. Örnek: Baş karakter ağacın önünde görünür.	🌳
1 katman ileri git	Görev: Kukla katman sırasını bir adım değiştirir. Örnek: Top, kutunun önüne geçer.	📦
kostüm sayı	Görev: Şu anki kostüm numarasını verir. Örnek: Öğrenci karakterin hangi kostümde olduğunu görür.	2
dekor sayı	Görev: Şu an kullanılan dekorun numarasını verir. Örnek: Hikâyenin 3. sahne dekorunda olup olmadığını kontrol ederiz.	3 dekor
büyüklük	Görev: Kuklanın o anki boyut yüzdesini verir. Örnek: Balonun %150 büyüklüğe ulaştığı görülür.	150

Ses Blokları

Bu bölümde ses bloklarının görevini, gerçek hayattan örnek kullanımını ve sesin etkisini gösteren küçük animasyonları görebilirsin. Örnek ses adı olarak Bite kullanıldı.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
Bite sesini bitene kadar çal	Görev: Seçilen sesi sonuna kadar çalar ve bitmesini bekler. Örnek: Oyunda karakter elmayı yediğinde “Bite” sesi tamamen duyulur.	♪ ♫ ♪ bitene kadar
Bite sesini başlat	Görev: Sesi başlatır, kodlar beklemeden devam eder. Örnek: Karakter koşarken “Bite” sesi başlar, aynı anda hareket etmeye devam eder.	♪ ♫ hemen başlar
tüm sesleri durdur	Görev: O anda çalan tüm sesleri kapatır. Örnek: Oyun bittiğinde bütün müzik ve efektler anında durur.	✖ ses yok
ses perdesi etkisini 10 değiştir	Görev: Sesin inceliğini ya da kalınlığını değiştirir. Örnek: “Bite” sesi çizgi film gibi daha ince çıkabilir.	♪ ♫ perde +10
ses perdesi etkisini 100 yap	Görev: Ses etkisini belli bir değere ayarlar. Örnek: Robot karakterin sesi her zaman aynı ince tonda çıkar.	perde = 100 ♫
ses etkilerini temizle	Görev: Sese verilen özel efektleri sıfırlar. Örnek: Robot sesi tekrar normal öğrenci sesine döner.	normal ses
ses düzeyini -10 değiştir	Görev: Ses seviyesini artırır ya da azaltır. Örnek: Gece sahnesinde fon müziği biraz kısılır.	-10
ses düzeyini 100 % yap	Görev: Ses düzeyini belirli bir yüzdeye ayarlar. Örnek: Oyunun açılış müziği %100 sesle başlar.	%100
ses düzeyi	Görev: O anki ses yüksekliğini sayı olarak gösterir. Örnek: Öğrenci müziğin kaç seviyede çaldığını izler.	100

Olaylar Blokları

Olaylar blokları kodun hangi durumda başlayacağını belirler. Buradaki animasyonlar, bir olay olduğunda kodların nasıl tetiklendiğini gösterir.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
🏁 tıklandığında	Görev: Yeşil bayrağa tıklanınca kodları başlatır. Örnek: Oyuna başlamak için yeşil bayrağa basılır.	başladı
boşluk tuşuna basılınca	Görev: Belirlenen tuşa basılınca kod çalışır. Örnek: Oyuncu boşluk tuşuna basınca karakter zıplar.	boşluk
bu kukla tıklandığında	Görev: Kuklaya tıklanınca kod çalışır. Örnek: Elmaya tıklanınca puan artar.
dekor dekor 1 olarak değiştiğinde	Görev: Belirli dekor açılınca kod çalışır. Örnek: Gece dekoru gelince yıldızlar görünür.	dekor 1
ses yüksekliği > 10 olduğunda	Görev: Değer belirli sayının üstüne çıkınca kod çalışır. Örnek: Mikrofon sesi 10'dan büyük olunca karakter hareket eder.	> 10
deneme haberini aldığımda	Görev: Belirli mesaj gelince kod çalışır. Örnek: “deneme” haberi gelince ikinci kukla sahneye çıkar.	deneme
deneme haberini sal	Görev: Diğer kuklalara mesaj gönderir. Örnek: Bir kapı açılınca “deneme” haberi başka kuklaya gönderilir.	gönderildi
deneme haberini sal ve bekle	Görev: Mesajı gönderir ve diğer işlemin bitmesini bekler. Örnek: “deneme” haberi gidince sahne değişimi bitene kadar ana karakter bekler.	bekliyor... 🐱

Kontrol Blokları

Kontrol blokları kodların beklemesini, tekrarlanmasını, şartlara göre çalışmasını ve durmasını sağlar. Aşağıda her blok için kısa açıklama, somut örnek ve canlı canlandırma yer alır.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
1 saniye bekle	Görev: Kodun bir süre duraklamasını sağlar. Örnek: Karakter “Hazır ol!” dedikten 1 saniye sonra yürümeye başlar.	1 sn
10 defa tekrarla blok görseli	Görev: İçindeki kodları belirli sayıda tekrar eder. Örnek: Top 10 kez zıplar.	10 kez
sürekli tekrarla blok görseli	Görev: İçindeki kodları durmadan tekrar eder. Örnek: Kelebek oyun boyunca kanat çırpmayı sürdürür.
eğer ise blok görseli	Görev: Şart doğruysa içindeki kod çalışır. Örnek: Eğer puan 10 olduysa kapı açılır.	şart doğru kapı açıldı
eğer ise değilse blok görseli	Görev: Şart doğruysa bir işlem, yanlışsa başka işlem yapar. Örnek: Eğer cevap doğruysa yıldız çıkar, değilse tekrar dene yazar.	doğru / yanlış
olana kadar bekle blok görseli	Görev: Şart gerçekleşene kadar program bekler. Örnek: Oyuncu boşluk tuşuna basana kadar oyun başlamaz.	bekliyor
olana kadar tekrarla blok görseli	Görev: Şart doğru olana kadar içindeki kodlar tekrar eder. Örnek: Karakter hedefe ulaşana kadar adım atar.	hedefe kadar
durdur tümü	Görev: Çalışan kodları durdurur. Örnek: Oyun bittiğinde tüm hareketler ve sesler durur.	DUR
ikiz olarak başladığımda	Görev: Oluşturulan kopya başladığında içindeki kodlar çalışır. Örnek: Yeni çıkan balon hemen aşağı düşmeye başlar.	ikiz
kendim'in ikizini yarat	Görev: Kuklanın bir kopyasını oluşturur. Örnek: Ekranda bir yıldızdan birçok tane oluşturulur.	kopya üretildi
bu ikizi sil	Görev: Oluşan kopyayı kaldırır. Örnek: Patlayan balonun kopyası sahneden silinir.	sil

Algılama Blokları

Algılama blokları kuklanın çevresini, kullanıcıyı ve zamanı fark etmesini sağlar. Her satırda kısa açıklama, günlük hayattan örnek ve canlı canlandırma bulunur.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
fare-imlecine değiyor mu?	Görev: Kuklanın fare imlecine temas edip etmediğini kontrol eder. Örnek: Oyuncu fareyi balığa getirince balık parlar.	🖱️
. rengine dokunuyor mu?	Görev: Kuklanın seçilen renge değip değmediğini söyler. Örnek: Top yeşil zemine değince oyun başlar.
. rengi . rengine değiyor mu?	Görev: İki rengin temas edip etmediğini kontrol eder. Örnek: Mavi araba siyah çizgiye değince alarm çalışır.
fare-imleci'e mesafe	Görev: Kukla ile seçilen nesne arasındaki uzaklığı verir. Örnek: Uzay gemisi hedefe ne kadar yaklaştığını sayı ile görür.	🖱️ 42 adım
Adın ne? diye sor ve bekle	Görev: Kullanıcıya soru sorar ve cevabı bekler. Örnek: Oyun başında “Adın ne?” diye sorar.	Adın ne? cevap bekleniyor
cevap	Görev: Sorulan soruya verilen cevabı tutar. Örnek: Oyuncunun adı “Ece” ise ekranda Ece yazısı kullanılabilir.	Ece
boşluk tuşuna basıldı mı?	Görev: Seçilen tuşa basılı olup olmadığını denetler. Örnek: Oyuncu boşluk tuşuna basınca roket ateşlenir.	evet
fareye basılı mı?	Görev: Fare tuşunun basılı olup olmadığını kontrol eder. Örnek: Fare basılıyken boya fırçası çizim yapar.	🖱️ tıklandı
farenin x'i	Görev: Farenin yatay konumunu gösterir. Örnek: Karakter fareyle aynı x çizgisine gelir.	🖱️ x: 80
farenin y'si	Görev: Farenin dikey konumunu gösterir. Örnek: Kuş farenin yüksekliğine göre uçar.	🖱️ y: 54
sürükleme modunu sürüklenebilir yap	Görev: Kuklanın fareyle taşınıp taşınamayacağını belirler. Örnek: Yapboz parçası sürüklenebilir yapılır.	🖱️
ses yüksekliği	Görev: Mikrofondan gelen ses şiddetini sayı olarak verir. Örnek: Alkış yükselince karakter zıplar.	67
zamanlayıcı	Görev: Geçen süreyi sayar. Örnek: Yarışta oyuncunun kaç saniyede bitirdiği ölçülür.	3.2
zamanlayıcıyı sıfırla	Görev: Zamanlayıcıyı yeniden 0 yapar. Örnek: Yeni tur başlarken süre sıfırlanır.	0.0
Sahne'nin dekor #'i	Görev: Seçilen kukla ya da sahnenin bir özelliğini verir. Örnek: Sahnenin kaçıncı dekorda olduğu öğrenilir.	dekor # = 2
şimdiki yıl	Görev: O anki tarih bilgisini getirir. Örnek: Ekranda bugünün yılı gösterilir.	2026
2000 yılından beri geçen gün	Görev: 2000 yılından bugüne kadar geçen gün sayısını verir. Örnek: Takvim uygulamasında uzun süre hesabı yapılır.	9600 gün
kullanıcı adı	Görev: Bilgisayardaki kullanıcı adını verir. Örnek: Program açıldığında “Hoş geldin Emre” yazabilir.	Emre

Operatörler Blokları

Operatörler blokları matematik işlemleri yapar, karşılaştırır, yazıları birleştirir ve mantıksal sonuçlar üretir. Her satırda kısa açıklama, somut örnek ve canlı canlandırma yer alır.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
+	Görev: İki sayıyı toplar. Örnek: Oyunda 3 yıldız ile 2 yıldız birleşince toplam 5 yıldız olur.	3 2 = 5
-	Görev: Bir sayıdan diğerini çıkarır. Örnek: 10 candan 2 can gidince 8 can kalır.	10 2 = 8
*	Görev: İki sayıyı çarpar. Örnek: 4 sıra ve her sırada 3 elma varsa toplam 12 elma eder.	4 3 = 12
/	Görev: Bir sayıyı diğerine böler. Örnek: 12 şekeri 3 kişiye paylaştırınca kişi başı 4 şeker düşer.	12 3 = 4
1 ile 10 arasında rastgele sayı seç	Görev: Verilen aralıkta rastgele sayı üretir. Örnek: Zar gibi 1 ile 6 arasında sürpriz sayı seçilir.	rastgele: 7
> 50	Görev: İlk değerin ikinci değerden büyük olup olmadığını kontrol eder. Örnek: Puan 50'den büyükse yeni bölüm açılır.	büyük mü?
< 50	Görev: İlk değerin ikinci değerden küçük olup olmadığını kontrol eder. Örnek: Süre 50'den küçükse bonus verilir.	küçük mü?
= 50	Görev: İki değerin eşit olup olmadığını kontrol eder. Örnek: Puan tam 50 olunca ödül kutusu açılır.	50 50 eşit
ve	Görev: İki şartın da doğru olmasını ister. Örnek: Hem anahtar bulunduysa hem kapıya gelindiyse kapı açılır.	doğru doğru ve = doğru
veya	Görev: Şartlardan biri doğruysa sonucu doğru yapar. Örnek: Sağ oka ya da D tuşuna basılırsa karakter hareket eder.	yanlış doğru veya = doğru
değil	Görev: Sonucu tersine çevirir. Örnek: “Oyuncu görünmüyor” durumu ters çevrilip “görünüyor” gibi kullanılabilir.	yanlış değil = doğru
elma ve muz'i birleştir	Görev: İki yazıyı bir araya getirir. Örnek: “Merhaba” ve “Emre” birleşip “Merhaba Emre” olabilir.	elma muz elmamuz
elma'nın 1 harfi	Görev: Yazının istenen sıradaki harfini verir. Örnek: “elma” kelimesinin 1. harfi “e” olur.	e l m a e
elma'nın uzunluğu	Görev: Yazının kaç harften oluştuğunu söyler. Örnek: “elma” kelimesi 4 harflidir.	e l m a 4 harf
elma bir'i içeriyor mu?	Görev: Bir yazının içinde başka bir yazı geçiyor mu diye bakar. Örnek: “bilgisayar” içinde “gi” geçip geçmediği kontrol edilir.	bilgisayar içeriyor
mod	Görev: Bölme işleminden kalanı verir. Örnek: 7 mod 2 sonucu 1 olur; tek-çift kontrolünde kullanılır.	7 2 kalan 1
'i yuvarla	Görev: Ondalıklı sayıyı en yakın tam sayıya yuvarlar. Örnek: 3,7 sayısı 4 olarak yuvarlanır.	3,7 → 4
'nin mutlak değer'i	Görev: Sayının seçilen matematik işlemini uygular. Örnek: -5 sayısının mutlak değeri 5 olur.	-5 | -5 | = 5

Değişkenler Blokları

Değişkenler blokları puan, süre, can veya para gibi değişebilen bilgileri saklar ve ekranda gösterir. Her satırda kısa açıklama, somut örnek ve uygun canlandırma bulunur.

Kod Bloğu	Açıklama ve Örnek	Canlı Animasyon
değişkenim	Görev: Değişkenin tuttuğu değeri gösterir. Örnek: Oyuncunun puanı “puan” değişkeninde saklanır.	puan: 12
değişkenim'i 0 yap	Görev: Değişkeni belirlenen değere ayarlar. Örnek: Oyun başında puan 0 yapılır.	puan: 0
değişkenim'i 1 kadar değiştir	Görev: Değişkenin değerini artırır ya da azaltır. Örnek: Her elma toplanınca puan 1 artar.	+1 puan: 6
değişkenim değişkenini göster	Görev: Değişkeni sahnede görünür yapar. Örnek: Oyuncu puanını ekranın köşesinde görür.	görünüyor
değişkenim değişkenini gizle	Görev: Değişkeni sahnede görünmez yapar. Örnek: Hazırlık ekranında puan geçici olarak gizlenir.	gizli